Turu Akadeemia
| Turu Akadeemia | |
|---|---|
|
| |
| Asutatud | 1640 |
| Asukoht | Turu (rootsi keeles Åbo) |
Turu Akadeemia (ld Regia Academia Aboensis, rootsi k Kungliga Akademien i Åbo) on Soome vanim ülikool, Helsingi Ülikooli eelkäija.
Akadeemia asutas 1640. aastal Soome kindralkuberner Per Brahe.

Rootsi suurvõimu ajastul oli Turu Kuninglik Akadeemia üks neljast Rootsi kuningriigi ülikoolist. Turu Akadeemia moodustati 1630–1640 tegutsenud Turu gümnaasiumist. Rootsi vanim ülikool oli 1477. aastal asutatud Uppsala Ülikool. 1632. aastal avati Academia Dorpatensis, 1640 Turu Akadeemia ja 1668. aastal Lundi ülikool.

1827. aasta Turu tulekahju hävitas kesklinna ajaloolise piirkonna, sealhulgas Turu toomkiriku ja Kuningliku Akadeemia. Enamik Soome arhiive, sealhulgas peaaegu kogu keskaega puudutav materjal, hävis. Kuna põlengu ajal ja mõnda aega pärast seda oli Turu Soome suurim linn, oli see õnnetus Soome jaoks rahvuslik katastroof.
Tulekahju tagajärjel koliti Turu Kuninglik Akadeemia Helsingisse, Soome kindralkubermangu uude pealinna, kus 1828. aastal alustas tööd Keiserlik Aleksandri ülikool Soomes.
Turu Kuninglik Akadeemia 1640–1809
[muuda | muuda lähteteksti]- 1640–1641 Eskil Petraeus, Turu Kuningliku Akadeemia rektor
- 1641–1642 Mikael Wexionius
- 1642–1643 Sven Vigelius
- 1643–1644 Erik Achrelius
- 1644–1645 Simon Kexlerus
- 1645–1646 Johannes Elai Terserus
- 1646–1647 Martin Stodius
- 1647–1648 Georg Alanus
- 1648–1649 Nils Nycopensis
- 1649–1650 Eskil Petraeus, samuti 1640–1641
- 1650–1651 Erik Achrelius, samuti 1643–1644
- 1651–1652 Martin Stodius, samuti 1646–1647
- 1652–1653 Georg Alanus, samuti 1647–1648
- 1653–1654 Mikael Wexionius, samuti 1641–1642
- 1654–1655 Mikael Wexionius, samuti 1641–1642
- 1655–1656 Simon Kexlerus, samuti 1644–1645
- 1656–1657 Nils Nycopensis, samuti 1648–1649
- 1657–1658 Abraham Thauvonius
- 1658–1659 Martin Stodius, samuti 1646–1647
- 1659–1660 Petrus Bergius
- 1660–1661 Olof Wexionius
- 1661–1662 Enevald Svenonius
- 1662–1664 Andreas Thuronius
- 1664–1665 Axel Kempe
- 1665–1666 Abraham Thauvonius[1], samuti 1657–1658
- 1666–1667 Simon Kexlerus, samuti 1644–1645
- 1667–1668 Olof Wexionius, samuti 1660–1661
- 1668–1669 Enevald Svenonius, samuti 1661–1662
- 1669–1670 Petrus Bergius, samuti 1659–1660
- 1670–1671 Petrus Bång
- 1671–1672 Martin Miltopaeus
- 1672–1673 Nils Tunander
- 1673–1674 Jakob Flachsenius
- 1674–1675 Anders Petraeus
- 1675–1676 Axel Kempe, samuti 1664–1665
- 1676–1677 Elias Tillandz
- 1677–1678 Petter Laurbecchius
- 1678–1679 Enevald Svenonius, samuti 1644–1645
- 1679–1680 Johan Flachsenius
- 1680–1681 Johannes Gezelius noorem

Johannes Gezelius noorem - 1681–1682 Erik Fahlander
- 1682–1683 Jakob Flachsenius, samuti 1673–1674
- 1683–1684 Elias Tillandz, samuti 1676–1677
- 1684–1685 Petter Laurbecchius, samuti 1677–1678
- 1685–1686 Enevald Svenonius, samuti 1644–1645
- 1686–1687 Johan Flachsenius, samuti 1679–1680
- 1687–1688 Daniel Achrelius
- 1688–1689 Simon Tolpo
- 1689–1690 Anders Wanochius
- 1690–1691 Petter Hahn
- 1691–1692 Jakob Flachsenius, samuti 1673–1674
- 1692–1693 Matthias Swederus
- 1693–1694 David Lund
- 1694–1695 Petter Laurbecchius, samuti 1677–1678
- 1695–1696 Johan Flachsenius, samuti 1679–1680
- 1696–1697 Lars Braun
- 1697–1698 Magnus Steen † /aserektor Lars Braun
- 1698–1699 Torsten Rudeen
- 1699–1700 Kristiern Alander
- 1700–1701 Johan Munster
- 1701–1702 Isak Pihlman
- 1702–1703 Lars Tammelin
- 1703–1704 Johan Flachsenius, samuti 1679–1680
- 1704–1705 Matthias Swederus, samuti 1692–1693
- 1705–1706 Petter Hahn, samuti 1690–1691
- 1706–1707 Simon Hahn
- 1707–1708 Per Hielm
- 1708–1709 Johan Munster, taas 1700–1701
- 1709–1710 Lars Tammelin, samuti 1702–1703
- 1710–1711 Gabriel Juslenius
- 1711–1712 Israel Nesselius
- 1712–1713 Anders Pryss
- 1713 Ingemund Bröms
- 1714–1722 Anders Pryss, samuti 1712–1713, aserektor (Isoviha ajal)
- 1722–1724 Herman Ross
- 1724–1725 Samuel Schulteen
- 1725–1726 Klas Ekeblad
- 1726–1727 Anders Pryss, samuti 1712–1713
- 1727–1728 Jonas Fahlenius
- 1728–1729 Johan Thorwöste
- 1729–1730 Daniel Juslenius
- 1730–1731 Algoth Scarin
- 1731–1732 Johan Haartman
- 1732–1733 Nils Hasselbom
- 1733–1734 Isak Björklund
- 1734–1735 Henrik Hassel
- 1735–1736 Anders Bergius
- 1736–1737 Samuel Schulteen
- 1737–1738 Herman Dietrich Spöring
- 1738–1739 Anders Pryss, samuti 1712–1713
- 1739–1740 Isak Björklund, samuti 1733–1734
- 1740–1741 Algoth Scarin, samuti 1730–1731
- 1741 Petter Filenius
- 1742 Pikkuviha ehk Vene-Rootsi sõda (1741–1743)
- 1743–1744 Nils Hasselbom, samuti 1732–1733
- 1744–1745 Henrik Hassel, samuti 1734–1735
- 1745–1746 Johan Browallius
- 1746–1747 Herman Dietrich Spöring, samuti 1737–1738
- 1747–1748 Johan Browallius, samuti 1745–1746
- 1748–1749 Algoth Scarin, samuti 1730–1731
- 1749–1750 Samuel Pryss
- 1750–1751 Olof Pryss
- 1751–1752 Henrik Hassel, samuti 1734–1735
- 1752–1753 Johan Tillander
- 1753–1754 Karl Fredrik Mennander
- 1754–1755 Karl Mesterton
- 1755–1756 Karl Abraham Clewberg
- 1756–1757 Pehr Kalm
- 1757–1758 Jakob Gadolin
- 1758–1759 Samuel Pryss, samuti 1749–1750
- 1759–1760 Olof Pryss, samuti 1750–1751
- 1760–1761 Johan Leche
- 1761–1762 Johan Tillander, samuti 1752–1753
- 1762–1763 Henrik Hassel, samuti 1734–1735
- 1763–1764 Jakob Gadolin, samuti 1757–1758
- 1764–1765 Karl Mesterton, samuti 1754–1755
- 1765–1766 Pehr Kalm, samuti 1756–1757
- 1766–1767 Isak Ross
- 1767–1768 Martin Johan Wallenius
- 1768–1769 Pehr Adrian Gadd
- 1769–1770 Johan Bilmark
- 1770–1771 Anders Planman
- 1771–1772 Henrik Hassel, samuti 1734–1735
- 1772–1773 Pehr Kalm, samuti 1756–1757
- 1773–1774 Jakob Gadolin, samuti 1757–1758
- 1774–1775 Pehr Adrian Gadd, 1768–1769
- 1775–1776 Jakob Haartman
- 1776–1777 Wilhelm Robert Nääf
- 1777–1778 Johan Bilmark, samuti 1769–1770
- 1778–1779 Anders Planman, samuti 1770–1771
- 1779–1780 Lars Lefrén
- 1780–1781 Jakob Gadolin, samuti 1757–1758
- 1781–1782 Matthias Calonius
- 1782–1783 Pehr Adrian Gadd, samuti 1768–1769
- 1783–1784 Johan Bilmark, samuti 1769–1770
- 1784–1785 Lars Lefrén, samuti 1779–1780
- 1785–1786 Anders Planman, samuti 1770–1771
- 1786–1787 Henrik Gabriel Porthan
- 1787–1788 Olof Schalberg
- 1788–1789 Salomon Kreander
- 1789–1790 Karl Niklas Hellenius
- 1790–1791 Johan Henrik Lindqvist
- 1791–1792 Gabriel von Bonsdorff
- 1792–1793 Pehr Olof Malmström
- 1793–1794 Kristian Cavander
- 1794–1795 Gabriel Erik Haartman
- 1795–1796 Johan Bilmark, samuti 1769–1770
- 1796–1797 Lars Lefrén, samuti 1779–1780
- 1797–1798 Gabriel von Bonsdorff, samuti 1791–1792
- 1798–1799 Henrik Gabriel Porthan, samuti 1786–1787
- 1799–1800 Jakob Tengström
- 1800–1801 Matthias Calonius, samuti 1781–1782
- 1801–1802 Olof Schalberg
- 1802–1803 Karl Niklas Hellenius, samuti 1789–1790
- 1803–1804 Johan Gadolin
- 1804–1805 Gustaf Gadolin
- 1805–1806 Anders Johan Mether
- 1806–1807 Gustaf Gabriel Hällström
- 1807–1808 Matthias Calonius, samuti 1781–1782
Keiserlik Turu Akadeemia 1809–1828
[muuda | muuda lähteteksti]- 1809–1810 Gustaf Gadolin, samuti 1804–1805, Keiserliku Turu Akadeemia rektor
- 1810–1811 Gabriel von Bonsdorff, samuti 1791–1792 ja 1797–1798
- 1811–1812 Johan Gadolin, samuti 1803–1804
- 1812–1813 Gustaf Gadolin, samuti 1809–1810
- 1813–1814 Gustaf Gabriel Hällström, samuti 1806–1807
- 1814–1815 Josef Pippingsköld
- 1815–1816 Johan Fredrik Wallenius
- 1816–1817 Henrik Snellman
- 1817–1818 Daniel Myréen
- 1818–1819 Anders Johan Lagus
- 1819–1820 Erik Gabriel Melartin
- 1820–1821 Johan Bonsdorff
- 1821–1822 Hans Henrik Fattenborg
- 1822–1823 Johan Henrik Avellan
- 1823–1824 Fredrik Wilhelm Pipping
- 1824–1825 Carl Reinhold Sahlberg
- 1825–1826 Fredrik Bergbom
- 1826–1827 Gustaf Gadolin, samuti 1809–1810
- 1827–1828 Gustaf Gabriel Hällström, samuti 1813–1815
Vaata ka
[muuda | muuda lähteteksti]- 1918. aastal asutatud rootsikeelne Åbo Akademi
- Turu Ülikool
Viited
[muuda | muuda lähteteksti]- ↑ Narva ja Ingerimaa superintendent 1666–1672, Viiburi piiskop 1672–1679
Kirjandus
[muuda | muuda lähteteksti]- Vilhelm Gabriel Lagus, "Album studiosorum Academiae Aboensis MDCXL-MDCCCXXVII [1640–1827]: Åbo akademis studentmatrikel a nyo upprattad", Helsingfors, 1889. 1. osa 2. osa
Välislingid
[muuda | muuda lähteteksti]- Turun akatemia. Ylioppilasmatrikkeli 1640–1852, akatemiasampo.fi
| Pildid, videod ja helifailid Commonsis: Turu Akadeemia |
